Jaardoelen

Het eerste blogje van 2013. Daar horen mijn beste wensen bij voor mijn bloglezers: dat het maar een mooi schrijf- en leesjaar mag worden!
Natuurlijk heb ik ook nagedacht over mijn schrijfdoelen voor dit jaar en ik ben er inmiddels uit. 😉
Dit jaar wil ik in elk geval twee boeken uitgeven, waarvan één bij een reguliere uitgever en één in eigen beheer. Waarschijnlijk als e-book of een combinatie van papieren versie op aanvraag en een (goedkoop) e-book.
Daarnaast wil ik minimaal twee manuscripten af krijgen. Dat moet lukken! Ik ben nu Goliath aan het fine tunen en hoop dat verhaal in februari af te hebben. Verder werk ik hard aan Loslaten en ik hoop dat manuscript eind van het jaar definitief af te hebben. Het om-schrijven van de derde persoon naar eerste persoon is een hele klus, maar wel een fijne klus!

Wat ligt er verder nog op mijn schrijfplank?
Marein/Grenzeloos-> YA-verhaal, moet alleen nog redactioneel nagekeken worden.
Perspectief -> jeugdverhaal. Ligt bij een enthousiaste uitgever. Even wachten op definitief oordeel.
Stormvloed -> historisch verhaal, ligt nu stil, moet ik nog veel research voor doen, voordat ik eraan kan schrijven.
Prentenboekverhaal van Job en de eik -> ik heb twee verhaaltjes naar een illustratrice gestuurd. Afwachten of zij het wat vindt en er wat mee kan.

En dan komt deze maand de uitslag van de John Flandersprijs (Vlaamse Filmpjes), waar ook een kinderverhaal van mij ligt. En ergens in een stoffig hoekje op mijn pc staat een thrillerverhaal. Ooit schreef ik er al 30.000 woorden aan, nu ligt het al jaren stilletjes te wachten tot ik daar tijd (prioriteit) voor heb. Met alles wat ik inmiddels bijgeleerd heb, verwacht ik dat ik daar nog heel wat werk aan heb.
Genoeg te schrijven dus en voorlopig mag ik van mezelf niet aan iets nieuws beginnen. Een beetje jammer vind ik dat wel, want het is erg leuk om nieuwe personages te leren kennen en stapje voor stapje een plot te ontvouwen.
Maar sinds ik mijn focus op één werk tegelijk houd, werk ik stukken efficiënter, en nog belangrijker: ik zit veel dieper onder de huid van mijn personages. Dat houd ik dus zo.

NaNoFinito

Tja, en toen besloot ik op 1 november toch mee te doen aan NaNoWriMo. En wel met een zeer beknopte verhaallijn (waar ik eigenlijk nog een half jaar op moest kauwen), twee (van de vijf) goed uitgewerkte hoofdpersonages en een setting.
De manier van schrijven deed me ontzettend goed! Geen eindeloos gepruts aan mijn teksten, maar doorschrijven, meters maken. De personages kwamen sterk over, voerden leuke, pittige dialogen en droegen het verhaal. Welk verhaal? Hm, dat was het grote probleem, want meer dan een vage schets had ik niet. Leuk om ruim 6000 woorden lang goeie dialogen en sterke karakters neer te zetten, maar ik wist nog steeds niet precies waar ze heen moesten, soms letterlijk, want de setting mocht ook wel wat meer uitgewerkt worden. En zo werd het een saai, langdradig stuk. De pit ontbrak.
Ik kon twee dingen doen, of eigenlijk drie: stug doorschrijven (en later het grootste deel weer schrappen -> zonde!), in de tijd (die ik niet had) het verhaal beter uitwerken of stoppen.
Omdat ik dus geen extra tijd heb (groot gezin met jonge kinderen + huishouden + 1667 woorden schrijven = volle dag) heb ik ervoor gekozen om NaNo vaarwel te zeggen. En weet je? Dat voelt goed! Ik heb erg veel gehad aan de eerste vier dagen, een andere manier van werken geleerd (die ik erin ga houden!), en ik ben door NaNoWriMo uit een behoorlijkdiep schrijfdal geklommen. Maar doorschrijven om mijn quotum maar te halen, terwijl het verhaal nergens naar toe gaat is m.i. verspilde tijd. Ik ga mijn NaNo-tijd gebruiken om een van mijn bestaande manuscripten te herschrijven en er een echt sterk verhaal van te maken. Het is nu goed, maar niet goed genoeg. En daar ga ik nú mee beginnen. Succes dappere NaNoWriMo-schrijvers! Wie weet doe ik volgend jaar écht mee. Met een goed uitgewerkte verhaallijn en genoeg tijd.

Schepper of regisseur?

Ik heb al eerder laten vallen dat ik mijn personages lang niet altijd onder controle heb. Het is al beter dan het was, maar nog altijd gaan ze regelmatig hun eigen gang en laten mij de gevolgen oplossen. Soms lastig, vaak leuk en spannend.

Een korte discussie met andere schrijvers leerde mij dat zij ook zo’n fase gehad hebben, maar inmiddels hun personages (meestal) onder controle hebben. Mijn conclusie: ik heb dus nog veel te leren en ik moet mijn personages beter opvoeden.
Toch werd ik verdrietig van deze conclusie. Het namelijk ook wel interessant voor mij als schrijver dat er dingen in mijn verhalen gebeuren die ik niet van tevoren bedacht had. En zolang het niet zo is dat eigenwijze personages mijn complete verhaallijn aan diggelen gooien, valt de schade ook wel mee…
Wil ik echt schepper zijn van de personages? Ze helemaal kneden naar mijn (soms te beperkte) ideeën? Of wil ik ze globaal neerzetten en mogen ze verder hun eigen fictieve leven leiden, zolang ze maar in het verhaal mee gaan? Eerlijk gezegd ben ik er nog niet uit. Een beetje van allebei misschien.

Autobiografisch

Sommige mensen denken dat schrijvers vaak autobiografisch schrijven. In gedachten ging ik mijn manuscripten langs en kwam tot de conclusie dat niet een personage ook maar in de buurt komt van wie ik ben of hoe ik ben. Natuurlijk kan ik putten uit een enorme bron levenservaring en emoties daaruit pikken (en die eventueel uitvergroten, bijschaven), maar een verhaal waar (grote) delen autobiografisch zijn heb ik niet geschreven. Ik ben ook niet van plan over mezelf te gaan schrijven want dat verhaal ken ik al. Ik word ook als schrijver liever verrast.

Er was eens…

… lang, heel lang geleden…

Nee, zo begint mijn nieuwste manuscript ‘Stormvloed’ niet, maar het had gekund. De kleine 700 woorden die ik inmiddels heb staan, zijn voor een deel geel gearceerd want:

* droegen ze hun boodschappen in een tas, een mand of een zak?
* stopte hij het sieraad in zijn broekzak of hadden broeken in die tijd nog geen zakken?
* werd het woord ‘maatschappij’ al wel gebruikt in de Middeleeuwen?
* en kun je zeggen dat iemand in die tijd een bijzondere kijk op de wereld had? Want wat kreeg men zonder televisie, internet en andere moderne uitvindingen eigenlijk mee van de wereld?
* werden nieuwsberichten verspreid en welke dan en hoe?
* de woorden ‘gaaf’, ‘vet’,  en ‘heftig’ wil ik niet gebruiken, dat vind ik niet passen. Maar het verhaal moet ook niet al te bombastisch geschreven worden… het moet nog wel aantrekkelijk om te lezen zijn, het liefst voor een groot publiek. Dus zinnetjes als ‘ik houd van jou, mijn liefste’ en ‘ik wil voor altijd aan jouw zijde staan’ worden waarschijnlijk weer geschrapt.

Kort samengevat: ik kan niet lekker doorschrijven voordat ik thuis ben in de Middeleeuwen. Ik geef mezelf een jaar om me die tijd eigen te maken en mijn personages te leren kennen. Soms zal ik een ingeving noteren en woorden geel kleuren om aan te geven dat ik die nader moet bekijken. Maar ik zal voornamelijk lezen in mijn geschiedenisboeken, informatie op het web opzoeken en biografieën van mijn hoofdpersonen schrijven. Ik geniet ervan, vind het leuk om te doen maar ik vind het stiekem ook wel fijn dat ik aan twee manuscripten tegelijk werk zodat ik ook gewoon door kan schrijven, meters kan maken.

Een paar schrijftips

Mezelf een figuurlijke schop geven en gewoon gaan schrijven. Niet piekeren en peinzen, niet draaien en vluchten in Social Media-geneuzel, maar gewoon dóen! Dat heeft me de afgelopen week flink aan het schrijven gehouden. Dat is meteen ook mijn eerste en beste schrijftip.
De laatste tijd kon ik urenlang staren naar de woorden op mijn beeldscherm, mijn gedachten tevergeefs proberen te focussen op wat daar stond en hoe ik verder moest. Soms had dat als resultaat dat ik een zinnetje erbij schreef, soms dat ik ging prutsen en schrappen zonder echt verder te komen. Maar gewoon doorwerken gaf 1000 tot 2000 woorden per keer als resultaat. Kijk, dat schiet lekker op! Inmiddels ben ik dan ook zover dat de eerste ruwe versie van Goliath staat. Dat betekent niet dat ik klaar ben, het harde werken gaat nu pas beginnen. Ik verwacht dat ik tijdens het herschrijven niet alleen woorden ga schrappen maar er ook nog een heleboel toe ga voegen. Daarna begint het polijsten. Het kost me, schat ik, nog een half jaar om dit manuscript af te ronden.

Een andere schrijftip die bij mij altijd goed werkt is een klein stukje teruglezen en evt. herschrijven. Ik kom dan vaak vanzelf weer in een goede schrijfflow.

Verder maak ik altijd biografiën van mijn personages; soms maar een paar woorden (bijpersonen), soms uitgebreid (hoofdpersonen), zo leer ik ze goed kennen. Proeflezers helpen mij enorm goed maar wat ook werkt is hardop voorlezen uit mijn manuscript. Het liefst aan mijn (zeer kritische) man, maar het werkt ook om het gewoon voor mezelf hardop te lezen.
Ik nodig collega-schrijvers van harte uit hieronder hun beste schrijftips te zetten.

Syn-obsessie

Ik was er op de basisschool al niet goed in: samenvattingen maken. Vele jaren later lukt het me nog steeds niet. Verhalen schrijven gaat me prima af maar als ik daar een synopsis van moet maken kost me dat bloed, zweet en tranen. De afgelopen dagen was het weer zover. Het eerste deel van ‘Goliath‘ is af, en ik wilde het insturen naar een schrijfwedstrijd. Voorwaarde was een korte synopsis. Na lang worstelen, razen en tieren, na eindeloze douchesessies en in gedachten verzonken fietstochten, heb ik de derde versie van de samenvatting naar mijn proeflezers gestuurd. Gelukkig konden zij me verder helpen. Versie vijf heb ik uiteindelijk naar de wedstrijd gestuurd. Toch hoop ik dat mijn synopsis aantrekkelijk genoeg is om mijn verhaal te lezen en dat ik er niet op afgerekend wordt, want andere schrijvers zijn daar ongetwijfeld beter in dan ik. Nu lekker verder schrijven aan ‘Goliath’ zelf. Dat kan ik dan weer wel.